Impact van het goede

Gister aan tafel ging het gesprek over de gebeurtenissen in Parijs. Het gesprek tussen mijn man en en mij dan wel te verstaan. Hoewel mijn oudste zoontje inmiddels 13 is, is hij liever met zijn broertje in gesprek dan dat hij zich met een grote-mensen-gesprek bemoeit. Dus terwijl zij de strategie aan het bespreken waren van de voetbalwedstrijd die door hun knuffels gespeeld zou worden, uitte mijn man zijn frustratie over het feit dat het zoveel moeilijker is om echt een verschil te maken in de wereld vanuit het positieve dan vanuit het negatieve.

„We zijn met zovelen die zich inzetten om de wereld mooier te maken. Maar de impact van die initiatieven is veel kleiner en trager dan die van twee mannen die in een paar uur zoveel pijn, haat en angst zaaien.”

Mijn zoontje keek op en vroeg waar we het over hadden. Toen we het uitgelegd hadden, keek hij ons recht aan. 

„Dat is niet waar. Het goede kan net zo goed dezelfde grootse impact hebben. Je weet alleen nog niet hoe je dat moet doen.”

Hij stond op en ging van tafel. Zijn broertje achterna om met de match te beginnen. Ons glimlachend achterlatend. Ik was geraakt door zijn woorden en ze hebben mij aan het denken gezet over nieuwe manieren om de wereld met z'n allen mooier te kunnen maken. 

Raken ze jou ook? En…heb jij ideeën?

Yoga, massage en karate

„De kleintjes gaan vanmiddag in de ruimte beneden spelen, dan kun jij yogales geven aan de grote kinderen”. We zaten met ruim 20 kinderen in een te kleine ruimte. Deze kinderen wonen in zulke kleine huizen dat hun leven zich voor het grootste gedeelte op straat afspeelt. Ze hebben een korte spanningsboog. Het leek mij een heel goed plan om de kinderen te splitsen en ik wachtte tot de kleintjes naar beneden zouden vertrekken. Toen de begeleidster mij vragend aan bleef kijken, begon me echter te dagen dat de kleintjes al beneden waren! De yoga was voor deze kinderen, waarvan een groot aantal elkaar continu sloeg en ramde. 

Ik besloot de voorwaarde te stellen dat ik alleen yoga kon geven als er niet geslagen werd. De eerste 20 minuten gingen wonderwel goed. Ik hield de vaart erin met dynamische oefeningen en als ik de statische houdingen langer aan hield, dan liet ik ze hardop mee tellen. Om de paar minuten moest ik iemand streng aankijken: no beating! Ze luisterden en begrepen het.... in ieder geval voor een paar minuten.

Ik wilde de kinderen elkaar graag laten masseren om ze te laten ervaren dat je elkaar ook op een liefdevolle manier kunt aanraken. Ik wist dat het een risico was om ze in groepjes aan de slag te laten gaan en inderdaad… zodra de klassikale aansturing wegviel, begon een groot aantal jongens met karate ipv yoga. Mijn eerste neiging was om ze eruit te sturen, maar toen besefte ik me dat dat nou precies niet de bedoeling was. Juist deze wilde kinderen zijn drop-outs. Ze zijn hun hele leven er al uit gestuurd en de kunst is om ze binnen te houden.  

Binnen mum van tijd was ik de controle volkomen kwijt. Ook de begeleidster kreeg de kinderen niet rustig, maar zij bleef zelf wel heel kalm aanwezig. Ik besloot maar gewoon door te gaan met het masseren van kinderen. En daar zat ik dan, samen met mijn vriendin. Om ons heen jongens die met heel veel herrie karate aan het doen waren. En voor ons steeds weer nieuwe rijen van kinderen die gemasseerd wilden worden. Kinderen die we onder onze handen voelden verzachten, om vervolgens na de massage weer een ram uit te delen of op te vangen. Een bizar plaatje. 

Ik weet niet of ik deze kinderen iets heb kunnen meegeven, maar voor mijzelf was het een ware yogales. Eén grote oefening in Zijn met alles wat er is. 

Indiase Christmas carols

De Indiase familie waar we logeerden, gaf aan dat er die avond, ergens na 10-en, een koortje bij hen thuis zou komen dat Christmas carols kwam zingen. We hadden er twee intensieve dagen opzitten. Vol van alle indrukken en nog niet gewend aan het continue lawaai, waren de afgelopen twee nachten gebroken geweest. Ik verlangde er erg naar om al voor 10-en in mijn bed te liggen, maar Christmas carols in India was te mooi om voorbij te laten gaan.

Ik verheugde me op de serene sfeer en hoopte dat de liedjes bekend zouden zijn, zodat we nog wat mee konden zingen. Om half 11 kwam er een groep van zo’n 15 mensen met muzikanten en zangers. En terwijl ik vol verwachting op de bank zat, begonnen ze te zingen. Totaal onbekende liedjes in een onbekende taal. Vol enthousiasme: ze straalden allemaal. Ze zongen zo hard, dat zelf als ik had willen slapen, dat 3 huizen verderop nog niet gelukt zou zijn.  En…. ze zongen ontzettend vals. 

Daar zat ik dan met mijn idee van serene zuivere Christmas carols. Inmiddels was me duidelijk dat Stille nacht er niet in zat vanavond. Van binnen moest ik heel hard lachen. Ik vond het zo grappig dat zij zonder schaamte en vol overgave zo hard en vals konden zingen en dat iedereen dit geweldig vond. En ik moest tegelijkertijd zo lachen om mijzelf omdat ik er mee geconfronteerd werd hoeveel plaatjes we in ons hoofd hebben van hoe dingen er uit zullen of moeten zien.

Juist in een land als India, waar alles anders is dan je in eerste instantie denkt, worden al die plaatjes door elkaar geschud. Je wordt keer op keer geconfronteerd met je eigen verwachtingen, vooringenomenheden en vanzelfsprekendheden. Dat is een van de redenen waarom ik hier zo graag kom. Het maakt me weer wakker. Het helpt me om mij te openen en te ervaren wat er echt is. De wereld is zoveel complexer dan de hokjes waarin we het willen stoppen. Zoveel gevarieerder en genuanceerder. En hiermee ook zoveel rijker en subliemer. Maar het vraagt een open mind en een open hart om dat werkelijk te kunnen ervaren. Gelukkig zijn er Indiase Christmas carols die je hierbij kunnen helpen.

Verbinding

Na de yogales aan vrouwen in een sloppenwijk kregen we nog een rondleiding door diezelfde wijk.

Een sloppenwijk met huisjes van steen, maar die stenen waren dan ook de enige luxe. Hokjes dicht op elkaar ter grote van een 2-persoonsmatras. Met een pitje en wat pannen in diezelfde kamer en wat plankjes om spullen op te ruimen. Een hele familie woont er in 1 zo’n kamer. Een van de bewoonsters vertelde dat zij en haar 3 dochters binnen op de grond konden slapen. Voor haar man was er geen plek meer. Hij sliep voor de deur op straat. In de wijk van 2000 mensen is er 1 wc. Water kan op dinsdag gehaald worden voor de hele week. 

Terwijl we in deze wijk liepen, kwamen we onze yogacursisten van die ochtend tegen. Wij wisten natuurlijk dat zij hier wonen, maar tegelijkertijd was het heel verwarrend. De mensen in de sloppenwijk waren mensen die ver van mij af stonden. De vrouwen uit de yogales waren echter vrouwen waarmee ik mij verbonden had. Het waren vrouwen die deze ochtend met ons zowel gehuild als gelachen hadden.Vrouwen die leergierig waren, het goed wilden doen, onzeker en krachtig tegelijkertijd waren. Vrouwen wier spanning ik met met eigen handen had gevoeld. Vrouwen die dankbaar waren voor de yoga-oefeningen die ik hen kon leren. Vrouwen die in essentie hetzelfde zijn als ik. 

En ik besefte mij dat ik de mensen in de sloppenwijken onbewust in het hokje gestopt had van „ zielig, minder ontwikkeld en hulpbehoevend”. Ik voelde medelijden en boosheid voor de omstandigheden waarin zij moeten leven en tegelijkertijd maakte ik mijzelf wijs „dat ze niet beter weten en het voor hen wellicht minder erg is”. Maar het zijn allemaal oordelen van iemand die ergens met een afstand naar kijkt. Oordelen van iemand die kijkt naar mensen die zij als anders beschouwt. Oordelen die het makkelijker maken om dat wat je ziet een plekje te kunnen geven. 

De vrouwen uit de yogales lieten mij duidelijk zien, dat zij niet anders zijn dan ik. Verdriet, boosheid, angst en blijdschap voelt voor ieder mens hetzelfde en we streven allemaal naar geluk. Alleen de omstandigheden waarin we geboren worden, opgroeien en leven zijn verschillend. In essentie zijn we allemaal gelijk.

De vrouwen hebben me heel duidelijk laten ervaren dat de sleutel om de afstand tot de ander te verkleinen ligt in verbinding maken. Als je je opent voor de ander blijkt de scheiding tussen ‚wij’ en ‚zij’ opeens niet meer zo duidelijk.  De scheiding tussen hun problemen en mijn problemen vervaagt evenals als de scheiding tussen hun geluk en mijn geluk. Verbinding helpt om tot de essentie te komen De essentie zodat ik kan zijn, zodat jij kan zijn en wij er voor elkaar kunnen zijn.

yoga in de slums

Mijn vriendin en kwamen om yogales te geven aan kinderen in een sloppenwijk, maar toen we aankwamen, bleken er die ochtend geen kinderen te zijn. Wel een paar vrouwen uit de wijk. De vrouwen hadden vrijgekomen van hun werk om naar de film te kunnen. Vandaag draaide er een film in de buurt met een acteur waar iedereen groot fan van was. Het waren vrouwen uit de armste laag van de bevolking. Vrouwen die knokken om hun kinderen en hun familie te onderhouden. Vrouwen die wel in waren voor een yogales en snel een buurvrouw gingen halen voor deze bijzondere kans.

Elkaars taal spraken we niet, maar met voordoen en nadoen kom je een heel eind. Heel serieus deden ze precies na wat ik deed. Als ik met handgebaren iets duidelijk wilde maken, dan deden ze ook alle handgebaren na. Ik besloot wat speelse yoga-oefeningen te doen, waarbij ze met z’n tweeën een houding moesten aannemen. In eerste instantie gaven ze allemaal aan dat ze dat echt niet konden, maar na enig aandringen deden ze mee en al snel werd er hard gelachen. De spanning was gebroken en vanaf dat moment voelde je de rust indalen. 

Toen ik de vrouwen aanraakte, kon ik goed de enorme spanning voelen in hun schouders. Ze moeten zowel fysiek als emotioneel zware lasten dragen. Losmaak oefeningen voor de schouders, adem-oefeningen en een korte massage bij elkaar deden de vrouwen zichtbaar goed. En tijdens de eindontspanning ontstond er een diepe rust.

De vrouwen waren na afloop heel dankbaar. Ze gaven aan dat hun schouders zoveel lichter voelden. Wij voelden ons net zo dankbaar voor deze bijzondere yogales en de verbinding die er in dit uur was ontstaan. We omhelsden spontaan deze vrouwen. Terwijl ze weggingen bleven ze even staan smoezen. De medewerkster van het centrum werd erbij gehaald om te vertalen: of we vanmiddag met ze mee naar de film wilden. We hebben nog even geaarzeld, maar 's middags na schooltijd zouden er wel kinderen komen die we yogales konden geven. We kozen er voor om dit te doen. Maar het idee om door deze vrouwen uitgenodigd te zijn voor een 3 uur durende, voor ons onverstaanbare Bollywoodfilm aan de rand van een sloppenwijk in India blijft nog steeds hartverwarmend.

Fear

Ze is een prachtige Indiase vrouw. Stevig postuur, gekleed in sari, een krachtige en tegelijkertijd warme uitstraling. Ze heeft haar eigen stichting opgezet die kansarme kinderen mogelijkheden wil geven om zich te ontplooien. Vorig jaar hebben mijn vriendin en ik yogales gegeven via deze stichting in een school in een van de sloppenwijken van Bangalore. Tijdens de lunch vroegen we haar waar ze haar enorme passie en kracht vandaan haalt om zich voor deze kinderen in te zetten.

Ze vertelde ons dat ze geboren is als ‚onaanraakbare’. De onderste kaste in het Indiase systeem. In haar wijk was geen waterbron en ze waren afhankelijk van de rijkere buren die elke dag eventjes de poort openden, zodat zij water konden tappen. Je wist nooit precies wanneer de poort geopend werd en als de buren in een slechte bui waren, kon de poort wel eens een hele dag dicht blijven. Toen haar vaders onderneming failliet, moesten alle tien de kinderen gaan werken. Zij wilde echter per se naar school. Zo jong als ze was, ging ze werken voor haar eigen schoolgeld. Er waren dagen dat ze maar 1 bakje rijst per dag kon eten. Honger weerhield haar er niet van om door te gaan. Na vele eenzame jaren met de nodige discriminatie is ze mensen tegengekomen die haar kracht zagen en met hun steun heeft ze uiteindelijk zelfs in de Verenigde Staten kunnen studeren. 

Haar droom is dat ieder kind de kansen krijgt om zich te ontwikkelen en daar zet ze zich dan ook met hart en ziel voor in. Alleen dan kan de spiraal van armoede en ongelijkheid doorbroken worden. De stichting die ze opgericht heeft, biedt allerlei creatieve activiteiten aan voor kinderen in sloppenwijken, zodat ze mogelijkheden krijgen om zich ook op andere vlakken te ontwikkelen. Naast de concrete activiteiten, werken ze aan de onderstroom. Ouders worden begeleid en leerkrachten worden getraind om kinderen echt te zien in wie ze zijn. Een lange weg, maar stapje voor stapje verandert de cultuur in de wijken waar ze actief zijn. 

Mijn motto is Fear, vertelde ze ons. Face Everything And Rise. Het zou een van de vele oneliners kunnen zijn die je op Facebook voorbij ziet komen. Maar uit haar mond is het niet de zoveelste oneliner. Zij is zelf het levende bewijs en het inspirerende voorbeeld. 

——————————————

12 december vertrekken mijn vriendin en ik weer naar Bangalore. Naast aandacht en yogalessen willen we willen deze keer ook graag geld doneren. Wil je deze organisatie (Makkala Jagriti) samen met ons steunen? Dat zou geweldig zijn. Het geld wordt direct ingezet voor de kinderen. Kijk op www.steunkleinehelden.nl voor de info.

Wereldnieuws

De beelden zijn heftig. De verhalen aangrijpend. Zoveel onrust in de wereld, zoveel agressie, zoveel lijden. Het maakt me boos en bovenal verdrietig. 

Ik worstel met deze gevoelens. Op wie moet ik boos worden? Om wie moet ik rouwen? En wat draagt dat dan bij? Het is me te groots en ik voel me machteloos.

Tegelijkertijd besef ik me dat er zoveel moois is in het leven. Zoveel wonderlijks wat nooit in het nieuws komt. De natuur op zich is al een wonder waar je je hele leven vreugde uit kunt putten. En natuurlijk de liefde die in zoveel mensen tot uiting komt. In kleine handelingen, grootse ideeën en mooie verbindingen. Het is aan ons om juist die stroom in de wereld te voeden.

Alleen hoe verbind ik deze twee uitersten in mijzelf? Mij richten op het goede, zonder het duistere in de wereld te erkennen, voelt als naïef. Het mist werkelijke betrokkenheid om iets groters in beweging te kunnen zetten. Mij laten meeslepen door de pijn en het lijden, is weinig constructief en kan ook niet de bedoeling zijn. 

Stapje voor stapje krijg ik inzicht. Ik ervaar dat door de pijn echt binnen te laten komen en me vervolgens bewust te zijn van wat mij raakt, er iets in beweging kan komen. Op het moment dat ik me besef dat ik geraakt word als mensen vernederd worden, klein gehouden worden, hun vrijheid ontnomen wordt, ben ik in staat om compassie te voelen voor de mensen die dit ondergaan. Hierdoor opent mijn hart zich in plaats van dat mijn hart zich sluit door de afschuw.

Dat is volgens mij onze eerste taak. Om ons hart te openen en open te houden. Ellende kan ons hart sluiten door de afkeer die we voelen: het kan ons verharden. Het kan echter ook juist ons hart openen door de compassie die we voelen met bijvoorbeeld de slachtoffers: het kan ons verbinden.

Het is aan ons de keus: laten we ons verharden of laten we ons openen?

Het tweede is door te beseffen wat je werkelijk raakt, je inzicht krijgt in wat het leven van jou vraagt. Ieder wordt weer door andere aspecten geraakt in het wereldnieuws. En datgene wat jou raakt, is iets wat in jou actief is of geactiveerd wil worden. Je kunt de wereldproblematiek niet oplossen in je eentje, maar je kunt datgene waarvan je vindt dat "het niet mag en niet kan", wel tegenwicht bieden in jouw eigen omgeving. Te beginnen in jezelf. Zo kun je jezelf trainen om elke dag weer vanuit werkelijke betrokkenheid je aandacht te richten op het goede. 

En als we dat nou allemaal doen, ieder vanuit datgene dat hem of haar raakt, ieder in zijn kleine of grotere omgeving, dan weet ik zeker dat we niet machteloos zijn, maar dat we gezamenlijk een ongelooflijke verandering kunnen bewerkstelligen in de wereld. Is dat geen wereldnieuws?