zondag 10 september 2017

Walk with me

Afgelopen vrijdag mocht ik de film Walk with me zien, nog voordat hij volgende week in première gaat. Hierbij een blog geïnspireerd door deze film over mindfulness, Thich Nhat Hanh en Plum Village.

Dat de beoefening van mindfulness zelfs voor monniken niet altijd makkelijk is, laat de film Walk with me duidelijk zien. Het beeld van een gapende monnik tijdens een meditatie. Een gesprekje tussen twee monniken over routineklusjes die weliswaar als oefening beschouwd kunnen worden, maar volgens hen ook gewoon heel saai zijn. En dan het steeds weer terugkerende langzame lopen, waar ik alleen al bij het zien ervan ongeduldig word. Hoewel ik al jaren mindfulness beoefen, ga ik me bij deze beelden afvragen waarom je het eigenlijk zou doen.
Tot het moment dat de monniken de maatschappij in trekken en contact maken met anderen. Want dan gebeurt er iets... iets wat voor mij de kracht van mindfulness is…iets wat ik herken uit eigen ervaring.

Ook mijn client in het hospice vroeg zich af waarom hij het zou doen. "Ik geloof niet dat dit voor mij gaat werken", deelde hij mij mede. Hij was in de 40, had nog hooguit een paar weken te leven en had elke dag last van hyperventilatie-aanvallen. Ik kwam bij hem om ademoefeningen met hem te doen. Een rustige buikadem, vanuit volledige aandacht. “Rustig ademen als ik al rustig zit, dat kan ik wel,” zei hij ietwat ongeduldig, “ik wil het juist leren tijdens een aanval. Zodra ik ga lopen, komt het op.” Ik weet nog dat ik me afvroeg waarom hij dan niet gewoon in bed bleef liggen, maar hij opperde daarentegen om samen een stukje te lopen. Dan kon hij ervaren of de oefeningen zouden helpen.
Ik werd niet bepaald enthousiast van zijn idee. Deze man had weinig reserves en elk moment kon zijn laatste zijn. Ik zat er niet op te wachten dat zijn laatste moment er één was tijdens een voor mij opgeroepen hyperventilatie-aanval. Hij hield echter voet bij stuk. Hij legde de pillen klaar die hij moest nemen als de ademoefeningen niet zouden helpen en ik verzekerde mijzelf ervan dat ik wist waar de knop was om te verpleging te roepen.
Hij deed met heel veel moeite een paar stappen in de kamer en binnen een paar tellen, hoorde ik hem zeggen "Ik voel het nu opkomen!". Mijn spanning steeg en ik liet hem snel zitten. Ik begeleidde zijn ademhaling en ademende zelf mee. Hierdoor werd ik weer rustig en ik voelde dat mijn rust invloed had op hem. Zijn aanval bleef uit. Na een paar minuten ontspande hij en keek hij glimlachend op. Dit was nog nooit gelukt! Hij was er weer (…en ik dacht opgelucht: hij is er nog).
Hij was overtuigd en ging oefenen. In de paar weken die hem nog restten nam hij elke dag de tijd om met aandacht te ademen. Zijn aanvallen gingen niet helemaal over, maar hij was dankbaar voor de momenten dat het ademen hem rust gaf. Een rust die hij zo lang al niet meer ervaren had.

Ik weet zeker dat ik zonder mijn eigen mindfulnessbeoefening nooit zo’n innerlijke rust had kunnen vinden in deze situatie. Het was mooi om vervolgens de impact van mijn aanwezig-zijn te mogen ervaren. En dat is precies wat de monniken in Walk with me lieten zien als ze in contact zijn met anderen. Zonder haast en met volledige aandacht zijn ze in het moment. Door deze aanwezigheid gebeurt er niet alleen iets in henzelf, maar ook in de sfeer en in de relatie met de ander. En dan mag het oefenen soms saai of frustrerend zijn: al deze momenten van verbondenheid zijn voor mij het oefenen meer dan waard!

meer lezen over de film? kijk op https://innergy.world

zondag 12 februari 2017

Hoe was het?

“Hoe was het in India?”, vragen de mensen als we weer terug zijn. In een paar zinnen probeer ik samen te vatten wat we gedaan hebben. Hoe enthousiast de kinderen uit de sloppenwijk waren ons weer te zien. En wat voor een vooruitgang we zien bij de kinderen vergeleken met een jaar ervoor.
Maar is dat hoe het was? Wat we gedaan hebben en hoe de kinderen reageerden is slechts de oppervlakte van hoe het was. Daaronder zit een hele belevingswereld die amper in woorden te vangen is.

Ontmoeten en verbinden is ons thema. En dat hebben we gedaan. Ontmoeten door te luisteren, door foto’s te laten zien van hoe wij in Nederland leven, door te spelen, door samen te lachen. Maar vooral door aanwezig te zijn en aandacht te schenken. Soms met woorden, maar veel vaker nog zonder woorden. Door te luisteren in de diepste betekenis van het woord. Wat voor mij niet alleen betekent om te luisteren naar wat er gezegd wordt, maar juist ook wat er niet gezegd wordt. Door de vreugde te voelen die de ander uitstraalt, door de pijn te voelen die de ander met zich meedraagt en door de kracht te zien die hij of zij in zich heeft.

Volwassenen en ook de kinderen uit deze armste laag van de bevolking dragen nogal wat pijn met zich mee. Ze worden geconfronteerd met werkloosheid, weinig geld voor de eerste levensbehoeften, weinig aanzien in de maatschappij, weinig kansen. Vele mannen zoeken hun toevlucht in alcohol. En als je je dan realiseert dat hele families samen in één kleine kamer leven en slapen, dan is het niet moeilijk voor te stellen dat geweld en verkrachting aan de orde van de dag zijn. Dat is er en dat is zo pijnlijk. En tegelijkertijd is er ook de grote gastvrijheid van de mensen, de blijdschap die ze tonen om kleine verrassende dingen die voorvallen, het gemak waarmee ze verbinding met je maken en de enorme levenskracht die ze hebben. Dat geeft me dan weer zoveel vreugde en vertrouwen. Beide kanten lijken daar intenser. Zowel de pijn als de vreugde. 

Ik weet niet wat ik ervan moet denken. Of eigenlijk weet ik het wel: ik moet er vooral niets van denken. Als ik erover na ga denken, dan verwart het me en kan het me zwaar maken. Ik moet het gewoon ervaren. Ervaren in het contact met de ander. En dan… dan opent het mijn hart.

Dus ja, “Hoe was het”? Hoe was het om contact te maken met mensen uit een andere cultuur en in zulke andere levensomstandigheden? Het was intens, hartverwarmend, bijzonder, vreugdevol, schokkend, verbindend, openend, pijnlijk, onbegrijpelijk, dichtbij….. en als ik dan één woord zou moeten bedenken dan zou het zijn: het was wezenlijk. 


zaterdag 10 januari 2015

Impact van het goede

Gister aan tafel ging het gesprek over de gebeurtenissen in Parijs. Het gesprek tussen mijn man en en mij dan wel te verstaan. Hoewel mijn oudste zoontje inmiddels 13 is, is hij liever met zijn broertje in gesprek dan dat hij zich met een grote-mensen-gesprek bemoeit. Dus terwijl zij de strategie aan het bespreken waren van de voetbalwedstrijd die door hun knuffels gespeeld zou worden, uitte mijn man zijn frustratie over het feit dat het zoveel moeilijker is om echt een verschil te maken in de wereld vanuit het positieve dan vanuit het negatieve.

„We zijn met zovelen die zich inzetten om de wereld mooier te maken. Maar de impact van die initiatieven is veel kleiner en trager dan die van twee mannen die in een paar uur zoveel pijn, haat en angst zaaien.”

Mijn zoontje keek op en vroeg waar we het over hadden. Toen we het uitgelegd hadden, keek hij ons recht aan. 

„Dat is niet waar. Het goede kan net zo goed dezelfde grootse impact hebben. Je weet alleen nog niet hoe je dat moet doen.”

Hij stond op en ging van tafel. Zijn broertje achterna om met de match te beginnen. Ons glimlachend achterlatend. Ik was geraakt door zijn woorden en ze hebben mij aan het denken gezet over nieuwe manieren om de wereld met z'n allen mooier te kunnen maken. 

Raken ze jou ook? En…heb jij ideeën?

vrijdag 2 januari 2015

Yoga, massage en karate

„De kleintjes gaan vanmiddag in de ruimte beneden spelen, dan kun jij yogales geven aan de grote kinderen”. We zaten met ruim 20 kinderen in een te kleine ruimte. Deze kinderen wonen in zulke kleine huizen dat hun leven zich voor het grootste gedeelte op straat afspeelt. Ze hebben een korte spanningsboog. Het leek mij een heel goed plan om de kinderen te splitsen en ik wachtte tot de kleintjes naar beneden zouden vertrekken. Toen de begeleidster mij vragend aan bleef kijken, begon me echter te dagen dat de kleintjes al beneden waren! De yoga was voor deze kinderen, waarvan een groot aantal elkaar continu sloeg en ramde. 

Ik besloot de voorwaarde te stellen dat ik alleen yoga kon geven als er niet geslagen werd. De eerste 20 minuten gingen wonderwel goed. Ik hield de vaart erin met dynamische oefeningen en als ik de statische houdingen langer aan hield, dan liet ik ze hardop mee tellen. Om de paar minuten moest ik iemand streng aankijken: no beating! Ze luisterden en begrepen het.... in ieder geval voor een paar minuten.

Ik wilde de kinderen elkaar graag laten masseren om ze te laten ervaren dat je elkaar ook op een liefdevolle manier kunt aanraken. Ik wist dat het een risico was om ze in groepjes aan de slag te laten gaan en inderdaad… zodra de klassikale aansturing wegviel, begon een groot aantal jongens met karate ipv yoga. Mijn eerste neiging was om ze eruit te sturen, maar toen besefte ik me dat dat nou precies niet de bedoeling was. Juist deze wilde kinderen zijn drop-outs. Ze zijn hun hele leven er al uit gestuurd en de kunst is om ze binnen te houden.  

Binnen mum van tijd was ik de controle volkomen kwijt. Ook de begeleidster kreeg de kinderen niet rustig, maar zij bleef zelf wel heel kalm aanwezig. Ik besloot maar gewoon door te gaan met het masseren van kinderen. En daar zat ik dan, samen met mijn vriendin. Om ons heen jongens die met heel veel herrie karate aan het doen waren. En voor ons steeds weer nieuwe rijen van kinderen die gemasseerd wilden worden. Kinderen die we onder onze handen voelden verzachten, om vervolgens na de massage weer een ram uit te delen of op te vangen. Een bizar plaatje. 

Ik weet niet of ik deze kinderen iets heb kunnen meegeven, maar voor mijzelf was het een ware yogales. Eén grote oefening in Zijn met alles wat er is. 

zondag 28 december 2014

Indiase Christmas carols


De Indiase familie waar we logeerden, gaf aan dat er die avond, ergens na 10-en, een koortje bij hen thuis zou komen dat Christmas carols kwam zingen. We hadden er twee intensieve dagen opzitten. Vol van alle indrukken en nog niet gewend aan het continue lawaai, waren de afgelopen twee nachten gebroken geweest. Ik verlangde er erg naar om al voor 10-en in mijn bed te liggen, maar Christmas carols in India was te mooi om voorbij te laten gaan.

Ik verheugde me op de serene sfeer en hoopte dat de liedjes bekend zouden zijn, zodat we nog wat mee konden zingen. Om half 11 kwam er een groep van zo’n 15 mensen met muzikanten en zangers. En terwijl ik vol verwachting op de bank zat, begonnen ze te zingen. Totaal onbekende liedjes in een onbekende taal. Vol enthousiasme: ze straalden allemaal. Ze zongen zo hard, dat zelf als ik had willen slapen, dat 3 huizen verderop nog niet gelukt zou zijn.  En…. ze zongen ontzettend vals. 

Daar zat ik dan met mijn idee van serene zuivere Christmas carols. Inmiddels was me duidelijk dat Stille nacht er niet in zat vanavond. Van binnen moest ik heel hard lachen. Ik vond het zo grappig dat zij zonder schaamte en vol overgave zo hard en vals konden zingen en dat iedereen dit geweldig vond. En ik moest tegelijkertijd zo lachen om mijzelf omdat ik er mee geconfronteerd werd hoeveel plaatjes we in ons hoofd hebben van hoe dingen er uit zullen of moeten zien.

Juist in een land als India, waar alles anders is dan je in eerste instantie denkt, worden al die plaatjes door elkaar geschud. Je wordt keer op keer geconfronteerd met je eigen verwachtingen, vooringenomenheden en vanzelfsprekendheden. Dat is een van de redenen waarom ik hier zo graag kom. Het maakt me weer wakker. Het helpt me om mij te openen en te ervaren wat er echt is. De wereld is zoveel complexer dan de hokjes waarin we het willen stoppen. Zoveel gevarieerder en genuanceerder. En hiermee ook zoveel rijker en subliemer. Maar het vraagt een open mind en een open hart om dat werkelijk te kunnen ervaren. Gelukkig zijn er Indiase Christmas carols die je hierbij kunnen helpen.

donderdag 25 december 2014

Verbinding

Na de yogales aan vrouwen in een sloppenwijk kregen we nog een rondleiding door diezelfde wijk.

Een sloppenwijk met huisjes van steen, maar die stenen waren dan ook de enige luxe. Hokjes dicht op elkaar ter grote van een 2-persoonsmatras. Met een pitje en wat pannen in diezelfde kamer en wat plankjes om spullen op te ruimen. Een hele familie woont er in 1 zo’n kamer. Een van de bewoonsters vertelde dat zij en haar 3 dochters binnen op de grond konden slapen. Voor haar man was er geen plek meer. Hij sliep voor de deur op straat. In de wijk van 2000 mensen is er 1 wc. Water kan op dinsdag gehaald worden voor de hele week. 

Terwijl we in deze wijk liepen, kwamen we onze yogacursisten van die ochtend tegen. Wij wisten natuurlijk dat zij hier wonen, maar tegelijkertijd was het heel verwarrend. De mensen in de sloppenwijk waren mensen die ver van mij af stonden. De vrouwen uit de yogales waren echter vrouwen waarmee ik mij verbonden had. Het waren vrouwen die deze ochtend met ons zowel gehuild als gelachen hadden.Vrouwen die leergierig waren, het goed wilden doen, onzeker en krachtig tegelijkertijd waren. Vrouwen wier spanning ik met met eigen handen had gevoeld. Vrouwen die dankbaar waren voor de yoga-oefeningen die ik hen kon leren. Vrouwen die in essentie hetzelfde zijn als ik. 

En ik besefte mij dat ik de mensen in de sloppenwijken onbewust in het hokje gestopt had van „ zielig, minder ontwikkeld en hulpbehoevend”. Ik voelde medelijden en boosheid voor de omstandigheden waarin zij moeten leven en tegelijkertijd maakte ik mijzelf wijs „dat ze niet beter weten en het voor hen wellicht minder erg is”. Maar het zijn allemaal oordelen van iemand die ergens met een afstand naar kijkt. Oordelen van iemand die kijkt naar mensen die zij als anders beschouwt. Oordelen die het makkelijker maken om dat wat je ziet een plekje te kunnen geven. 

De vrouwen uit de yogales lieten mij duidelijk zien, dat zij niet anders zijn dan ik. Verdriet, boosheid, angst en blijdschap voelt voor ieder mens hetzelfde en we streven allemaal naar geluk. Alleen de omstandigheden waarin we geboren worden, opgroeien en leven zijn verschillend. In essentie zijn we allemaal gelijk.

De vrouwen hebben me heel duidelijk laten ervaren dat de sleutel om de afstand tot de ander te verkleinen ligt in verbinding maken. Als je je opent voor de ander blijkt de scheiding tussen ‚wij’ en ‚zij’ opeens niet meer zo duidelijk.  De scheiding tussen hun problemen en mijn problemen vervaagt evenals als de scheiding tussen hun geluk en mijn geluk. Verbinding helpt om tot de essentie te komen De essentie zodat ik kan zijn, zodat jij kan zijn en wij er voor elkaar kunnen zijn.



woensdag 24 december 2014

yoga in de slums

Mijn vriendin en kwamen om yogales te geven aan kinderen in een sloppenwijk, maar toen we aankwamen, bleken er die ochtend geen kinderen te zijn. Wel een paar vrouwen uit de wijk. De vrouwen hadden vrijgekomen van hun werk om naar de film te kunnen. Vandaag draaide er een film in de buurt met een acteur waar iedereen groot fan van was. Het waren vrouwen uit de armste laag van de bevolking. Vrouwen die knokken om hun kinderen en hun familie te onderhouden. Vrouwen die wel in waren voor een yogales en snel een buurvrouw gingen halen voor deze bijzondere kans.

Elkaars taal spraken we niet, maar met voordoen en nadoen kom je een heel eind. Heel serieus deden ze precies na wat ik deed. Als ik met handgebaren iets duidelijk wilde maken, dan deden ze ook alle handgebaren na. Ik besloot wat speelse yoga-oefeningen te doen, waarbij ze met z’n tweeën een houding moesten aannemen. In eerste instantie gaven ze allemaal aan dat ze dat echt niet konden, maar na enig aandringen deden ze mee en al snel werd er hard gelachen. De spanning was gebroken en vanaf dat moment voelde je de rust indalen. 

Toen ik de vrouwen aanraakte, kon ik goed de enorme spanning voelen in hun schouders. Ze moeten zowel fysiek als emotioneel zware lasten dragen. Losmaak oefeningen voor de schouders, adem-oefeningen en een korte massage bij elkaar deden de vrouwen zichtbaar goed. En tijdens de eindontspanning ontstond er een diepe rust.

De vrouwen waren na afloop heel dankbaar. Ze gaven aan dat hun schouders zoveel lichter voelden. Wij voelden ons net zo dankbaar voor deze bijzondere yogales en de verbinding die er in dit uur was ontstaan. We omhelsden spontaan deze vrouwen. Terwijl ze weggingen bleven ze even staan smoezen. De medewerkster van het centrum werd erbij gehaald om te vertalen: of we vanmiddag met ze mee naar de film wilden. We hebben nog even geaarzeld, maar 's middags na schooltijd zouden er wel kinderen komen die we yogales konden geven. We kozen er voor om dit te doen. Maar het idee om door deze vrouwen uitgenodigd te zijn voor een 3 uur durende, voor ons onverstaanbare Bollywoodfilm aan de rand van een sloppenwijk in India blijft nog steeds hartverwarmend.