donderdag 22 februari 2018

Verschil maken

We hebben wel 40 selfies van hem op onze telefoon. Zodra hij onze telefoon even mocht hebben, fotografeerde hij zichzelf in stoere poses.

We hebben Rajesh 4 jaar geleden leren kennen. Hij was toen 9, uiterlijk van een Indiaas straatschoffie, stuiterde door de ruimte en was continu aan het schreeuwen en meppen. Hij komt heel graag bij het centrum van Makkala Jagriti (MJ). De aandacht van deze liefdevolle begeleiders heeft hem duidelijk goed gedaan.

We zien nog steeds een jongen die vecht om aandacht, maar er toont zich ook een heel andere kant. We zien hem vol overgave en met veel talent dansen in een show die MJ heeft georganiseerd voor de kinderen. En als hij aan het tekenen is, is hij zo rustig en geconcentreerd. Met veel handigheid vlecht hij de haren van Paulien in. Daar mogen we geen foto van maken. Hoe leuk hij het ook vindt, dat is duidelijk niet iets waarmee hij geassocieerd wil worden.

Zijn harde, overlevingskant wordt elke dag aangesproken in het gezin waar hij vandaan komt. Hij krijgt ongetwijfeld de nodige klappen. Als het niet van zijn ouders is, dan wel van zijn 2 oudere broers. Maar zijn veel zachtere kant wordt ook dagelijks gevoed bij MJ. Zijn creatieve talenten zijn opgevallen bij de begeleiders en hij wordt hierin gezien en gestimuleerd.

Soms lijkt de situatie van deze kinderen zo uitzichtloos, maar: "Er is uiteindelijk maar 1 generatie nodig om de spiraal te doorbreken," vertelt één van de medewerkers me.

Zou Rajesh deze generatie zijn?  Zonder MJ zeker niet. Maar met de juiste begeleiding maakt hij echt een goede kans. Ik hoop met heel mijn hart dat het hem lukt. Voor hem en voor de generaties na hem.

zaterdag 17 februari 2018

Ontmoetingen in de sloppenwijk

Op de foto’s zie je ons stralend zitten. Geraakt door alle mooie ontmoetingen. Met Mala, eigenaresse van een stalletje waar je chips en snacks kan kopen. Ze wilde eerst niet op de foto, omdat ze vond dat haar huid te donker was. Maar toen wij haar vertelden dat voor ons gold: "black is beautiful", kwam ze met een trotse uitstraling tussen ons in zitten.
Met de kinderen die ons steeds beter kennen en ons leiden door hun wijk. Met Rajesh, één van die kinderen, die het liefst onze persoonlijke fotograaf zou zijn. Al zouden de meeste foto’s dan wel een selfie van hem zijn.

De momenten waarop we geen foto’s nemen, zie je echter nooit. De momenten dat we met een opgejaagd gevoel in bed liggen en niet kunnen slapen van alle indrukken. Dat we huilend op het dakterras zitten, omdat die twee fijne meiden in een huis van 2 x 1,5 meter blijken te wonen met hun ouders en hun broertje. En omdat S., die altijd lachend bij ons komt zitten, verstoten blijkt te zijn door haar vader toen hij na de dood van haar moeder een andere vrouw trouwde. En door nog zoveel van deze voorbeelden.

Ik ben dankbaar voor alle ontmoetingen. Ik zou de vreugde ervan niet willen missen, maar de worsteling met de pijnlijke gevoelens ook niet. Hoe heftig dit ook is. Het verwart me, schudt me door elkaar, maar breekt me ook open. Het maakt me nederig, zachtmoedig en zorgt uiteindelijk voor een diep gevoel van verbinding. Het voelt alsof ik elke dag een beetje dood ga hier, maar ook elke dag opnieuw geboren word.

dinsdag 13 februari 2018

Despacito

Ik dacht dat ze wilde dat ik een Nederlands liedje voor haar zou zingen. Maar toen ze zelf begon te zingen begreep ik dat ze vroeg of ik Despacito kende.

We waren bij een opvangtehuis voor straatkinderen in Bangalore (India). Het meisje, jaar of 16, een mooi gezichtje en op haar 12e met school gestopt, had me verteld dat ze hier pas drie dagen was. Ze was weggelopen van huis. Ze had de trein genomen, maar was op het station gepakt. En hier was ze dan: moederziel alleen en teruggaan was blijkbaar geen optie. "Van buiten lachen we", vertelde ze, "maar van binnen huilen we allemaal."

Ik had Despacito toevallig vorige maand op mijn telefoon gezet. De begeleidster zat er vast niet op te wachten dat wij muziek in haar klas gingen draaien, maar toen iedereen in groepjes bezig was, haalde ik mijn telefoon uit mijn tas en hield hem bij haar oor. Zij zong opgetogen de hele tekst in het Engels mee en telkens als ik inviel met ‘des-pa-cito’, keek ze me stralend aan. Dit was haar lied. Zo hadden we samen ons geluksmomentje.

Ik zal nooit weten hoe het verder met haar gaat. Maar altijd als ik Despacito hoor, zal ik aan haar denken.

zondag 10 september 2017

Walk with me

Afgelopen vrijdag mocht ik de film Walk with me zien, nog voordat hij volgende week in première gaat. Hierbij een blog geïnspireerd door deze film over mindfulness, Thich Nhat Hanh en Plum Village.

Dat de beoefening van mindfulness zelfs voor monniken niet altijd makkelijk is, laat de film Walk with me duidelijk zien. Het beeld van een gapende monnik tijdens een meditatie. Een gesprekje tussen twee monniken over routineklusjes die weliswaar als oefening beschouwd kunnen worden, maar volgens hen ook gewoon heel saai zijn. En dan het steeds weer terugkerende langzame lopen, waar ik alleen al bij het zien ervan ongeduldig word. Hoewel ik al jaren mindfulness beoefen, ga ik me bij deze beelden afvragen waarom je het eigenlijk zou doen.
Tot het moment dat de monniken de maatschappij in trekken en contact maken met anderen. Want dan gebeurt er iets... iets wat voor mij de kracht van mindfulness is…iets wat ik herken uit eigen ervaring.

Ook mijn client in het hospice vroeg zich af waarom hij het zou doen. "Ik geloof niet dat dit voor mij gaat werken", deelde hij mij mede. Hij was in de 40, had nog hooguit een paar weken te leven en had elke dag last van hyperventilatie-aanvallen. Ik kwam bij hem om ademoefeningen met hem te doen. Een rustige buikadem, vanuit volledige aandacht. “Rustig ademen als ik al rustig zit, dat kan ik wel,” zei hij ietwat ongeduldig, “ik wil het juist leren tijdens een aanval. Zodra ik ga lopen, komt het op.” Ik weet nog dat ik me afvroeg waarom hij dan niet gewoon in bed bleef liggen, maar hij opperde daarentegen om samen een stukje te lopen. Dan kon hij ervaren of de oefeningen zouden helpen.
Ik werd niet bepaald enthousiast van zijn idee. Deze man had weinig reserves en elk moment kon zijn laatste zijn. Ik zat er niet op te wachten dat zijn laatste moment er één was tijdens een voor mij opgeroepen hyperventilatie-aanval. Hij hield echter voet bij stuk. Hij legde de pillen klaar die hij moest nemen als de ademoefeningen niet zouden helpen en ik verzekerde mijzelf ervan dat ik wist waar de knop was om te verpleging te roepen.
Hij deed met heel veel moeite een paar stappen in de kamer en binnen een paar tellen, hoorde ik hem zeggen "Ik voel het nu opkomen!". Mijn spanning steeg en ik liet hem snel zitten. Ik begeleidde zijn ademhaling en ademende zelf mee. Hierdoor werd ik weer rustig en ik voelde dat mijn rust invloed had op hem. Zijn aanval bleef uit. Na een paar minuten ontspande hij en keek hij glimlachend op. Dit was nog nooit gelukt! Hij was er weer (…en ik dacht opgelucht: hij is er nog).
Hij was overtuigd en ging oefenen. In de paar weken die hem nog restten nam hij elke dag de tijd om met aandacht te ademen. Zijn aanvallen gingen niet helemaal over, maar hij was dankbaar voor de momenten dat het ademen hem rust gaf. Een rust die hij zo lang al niet meer ervaren had.

Ik weet zeker dat ik zonder mijn eigen mindfulnessbeoefening nooit zo’n innerlijke rust had kunnen vinden in deze situatie. Het was mooi om vervolgens de impact van mijn aanwezig-zijn te mogen ervaren. En dat is precies wat de monniken in Walk with me lieten zien als ze in contact zijn met anderen. Zonder haast en met volledige aandacht zijn ze in het moment. Door deze aanwezigheid gebeurt er niet alleen iets in henzelf, maar ook in de sfeer en in de relatie met de ander. En dan mag het oefenen soms saai of frustrerend zijn: al deze momenten van verbondenheid zijn voor mij het oefenen meer dan waard!

meer lezen over de film? kijk op https://innergy.world

zondag 12 februari 2017

Hoe was het?

“Hoe was het in India?”, vragen de mensen als we weer terug zijn. In een paar zinnen probeer ik samen te vatten wat we gedaan hebben. Hoe enthousiast de kinderen uit de sloppenwijk waren ons weer te zien. En wat voor een vooruitgang we zien bij de kinderen vergeleken met een jaar ervoor.
Maar is dat hoe het was? Wat we gedaan hebben en hoe de kinderen reageerden is slechts de oppervlakte van hoe het was. Daaronder zit een hele belevingswereld die amper in woorden te vangen is.

Ontmoeten en verbinden is ons thema. En dat hebben we gedaan. Ontmoeten door te luisteren, door foto’s te laten zien van hoe wij in Nederland leven, door te spelen, door samen te lachen. Maar vooral door aanwezig te zijn en aandacht te schenken. Soms met woorden, maar veel vaker nog zonder woorden. Door te luisteren in de diepste betekenis van het woord. Wat voor mij niet alleen betekent om te luisteren naar wat er gezegd wordt, maar juist ook wat er niet gezegd wordt. Door de vreugde te voelen die de ander uitstraalt, door de pijn te voelen die de ander met zich meedraagt en door de kracht te zien die hij of zij in zich heeft.

Volwassenen en ook de kinderen uit deze armste laag van de bevolking dragen nogal wat pijn met zich mee. Ze worden geconfronteerd met werkloosheid, weinig geld voor de eerste levensbehoeften, weinig aanzien in de maatschappij, weinig kansen. Vele mannen zoeken hun toevlucht in alcohol. En als je je dan realiseert dat hele families samen in één kleine kamer leven en slapen, dan is het niet moeilijk voor te stellen dat geweld en verkrachting aan de orde van de dag zijn. Dat is er en dat is zo pijnlijk. En tegelijkertijd is er ook de grote gastvrijheid van de mensen, de blijdschap die ze tonen om kleine verrassende dingen die voorvallen, het gemak waarmee ze verbinding met je maken en de enorme levenskracht die ze hebben. Dat geeft me dan weer zoveel vreugde en vertrouwen. Beide kanten lijken daar intenser. Zowel de pijn als de vreugde. 

Ik weet niet wat ik ervan moet denken. Of eigenlijk weet ik het wel: ik moet er vooral niets van denken. Als ik erover na ga denken, dan verwart het me en kan het me zwaar maken. Ik moet het gewoon ervaren. Ervaren in het contact met de ander. En dan… dan opent het mijn hart.

Dus ja, “Hoe was het”? Hoe was het om contact te maken met mensen uit een andere cultuur en in zulke andere levensomstandigheden? Het was intens, hartverwarmend, bijzonder, vreugdevol, schokkend, verbindend, openend, pijnlijk, onbegrijpelijk, dichtbij….. en als ik dan één woord zou moeten bedenken dan zou het zijn: het was wezenlijk. 


zaterdag 10 januari 2015

Impact van het goede

Gister aan tafel ging het gesprek over de gebeurtenissen in Parijs. Het gesprek tussen mijn man en en mij dan wel te verstaan. Hoewel mijn oudste zoontje inmiddels 13 is, is hij liever met zijn broertje in gesprek dan dat hij zich met een grote-mensen-gesprek bemoeit. Dus terwijl zij de strategie aan het bespreken waren van de voetbalwedstrijd die door hun knuffels gespeeld zou worden, uitte mijn man zijn frustratie over het feit dat het zoveel moeilijker is om echt een verschil te maken in de wereld vanuit het positieve dan vanuit het negatieve.

„We zijn met zovelen die zich inzetten om de wereld mooier te maken. Maar de impact van die initiatieven is veel kleiner en trager dan die van twee mannen die in een paar uur zoveel pijn, haat en angst zaaien.”

Mijn zoontje keek op en vroeg waar we het over hadden. Toen we het uitgelegd hadden, keek hij ons recht aan. 

„Dat is niet waar. Het goede kan net zo goed dezelfde grootse impact hebben. Je weet alleen nog niet hoe je dat moet doen.”

Hij stond op en ging van tafel. Zijn broertje achterna om met de match te beginnen. Ons glimlachend achterlatend. Ik was geraakt door zijn woorden en ze hebben mij aan het denken gezet over nieuwe manieren om de wereld met z'n allen mooier te kunnen maken. 

Raken ze jou ook? En…heb jij ideeën?

vrijdag 2 januari 2015

Yoga, massage en karate

„De kleintjes gaan vanmiddag in de ruimte beneden spelen, dan kun jij yogales geven aan de grote kinderen”. We zaten met ruim 20 kinderen in een te kleine ruimte. Deze kinderen wonen in zulke kleine huizen dat hun leven zich voor het grootste gedeelte op straat afspeelt. Ze hebben een korte spanningsboog. Het leek mij een heel goed plan om de kinderen te splitsen en ik wachtte tot de kleintjes naar beneden zouden vertrekken. Toen de begeleidster mij vragend aan bleef kijken, begon me echter te dagen dat de kleintjes al beneden waren! De yoga was voor deze kinderen, waarvan een groot aantal elkaar continu sloeg en ramde. 

Ik besloot de voorwaarde te stellen dat ik alleen yoga kon geven als er niet geslagen werd. De eerste 20 minuten gingen wonderwel goed. Ik hield de vaart erin met dynamische oefeningen en als ik de statische houdingen langer aan hield, dan liet ik ze hardop mee tellen. Om de paar minuten moest ik iemand streng aankijken: no beating! Ze luisterden en begrepen het.... in ieder geval voor een paar minuten.

Ik wilde de kinderen elkaar graag laten masseren om ze te laten ervaren dat je elkaar ook op een liefdevolle manier kunt aanraken. Ik wist dat het een risico was om ze in groepjes aan de slag te laten gaan en inderdaad… zodra de klassikale aansturing wegviel, begon een groot aantal jongens met karate ipv yoga. Mijn eerste neiging was om ze eruit te sturen, maar toen besefte ik me dat dat nou precies niet de bedoeling was. Juist deze wilde kinderen zijn drop-outs. Ze zijn hun hele leven er al uit gestuurd en de kunst is om ze binnen te houden.  

Binnen mum van tijd was ik de controle volkomen kwijt. Ook de begeleidster kreeg de kinderen niet rustig, maar zij bleef zelf wel heel kalm aanwezig. Ik besloot maar gewoon door te gaan met het masseren van kinderen. En daar zat ik dan, samen met mijn vriendin. Om ons heen jongens die met heel veel herrie karate aan het doen waren. En voor ons steeds weer nieuwe rijen van kinderen die gemasseerd wilden worden. Kinderen die we onder onze handen voelden verzachten, om vervolgens na de massage weer een ram uit te delen of op te vangen. Een bizar plaatje. 

Ik weet niet of ik deze kinderen iets heb kunnen meegeven, maar voor mijzelf was het een ware yogales. Eén grote oefening in Zijn met alles wat er is.